سیدرضائی، پورعزت و سعدآبادی (1395) در پژوهش خود به بررسی چالشهای سیستم بودجهبندی ایران در راستای تحقق عدالت منطقهای میپردازد. با توجه به نابرابریهای اقتصادی و اجتماعی بین مناطق مختلف کشور، بهویژه در استانهای کمتر توسعهیافته، این مطالعه به دنبال شناسایی چالشهای سیستم بودجهبندی ایران با نظر به عدالت منطقهای است. مسئله اصلی، ناکارآمدی نظام فعلی بودجهبندی در کاهش نابرابریهای منطقهای و پیامدهای آن، مانند تشدید فقر و ناآرامیهای اجتماعی است. پژوهش از نظریههایی چون اصول عدالت (رالز)، مکانیسمهای نهادی (هاروی) و فرآیندهای اجرایی/ بودجه (ویلدافسکی) را برای تحلیل چالشهای بودجهبندی عادلانه تلفیق میکند.
این مطالعه از روش ترکیبی استفاده کرده است: ابتدا با استفاده از رویکرد کیفی و نظریه دادهبنیاد که در پژوهشهای قبلی به کار رفته، چالشهای نظام بودجهبندی ایران شناسایی شدند. در این پژوهش برای تأیید و اولویتبندی این عوامل، از تکنیک دلفی فازی با مشارکت ۳۲ خبره (اعضای سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور، مرکز پژوهشهای مجلس و مجمع تشخیص مصلحت نظام) استفاده شده است. دادهها از طریق پرسشنامههای فازی جمعآوری و با استفاده از اعداد فازی مثلثی تحلیل شدهاند.
مطابق با یافتههای پژوهش پیشین (سیدرضائی، پورعزت و قلی پور، 1396) چالشهای اصلی در سیستم بودجهبندی ایران اولویتبندی شد. جدول زیر اعتباربخشی عوامل ملی و منطقه- استانی مؤثر در توسعه عدالت منطقهای با عدد فازیزدایی شده است.
| کدهای عوامل ملی یا فرامنطقهای | کدهای عوامل منطقهای یا استانی |
| کمیگرایی صرف معیارها (9) | توان منابع انسانی (9)
|
| نداشتن شاخص سنجش اهداف بودجه (9)
|
روابط عمومی استانداران (9)
|
| فقدان طرح آمایش سرزمین (9)
|
درونیشدن بیعدالتی در برخی مناطق (9)
|
| تفاوت قانون بودجه با عملکرد آن (9/8)
|
نقش کمرنگ سازمان برنامهوبودجه استان (9/8)
|
| محدودیت اصل 44 (9/8)
|
دیکتهکردن اهداف به استانها (7/8)
|
| نبود دولتمردان توسعهگرای قانونگذار (6/8)
|
بیعدالتی طولی بودجهای (6/8) |
یافتههای این پژوهش و پژوهشهای قبلی نشان داده است که همانطور که دیوید هاروی گفته است «نواحی فقیر، از جنبه سیاسی نیز در حاکمیت فقیر هستند». همچنین، تطابق یافتهها با پژوهشهای پیشین نشان میدهد که مشکلات سیستم بودجهبندی ایران مشابه چالشهای کشورهای درحالتوسعه است. تمامی چالشهای شناساییشده با ضریب اطمینان بالا مورد تأیید خبرگان قرار گرفتهاند که نشاندهنده وجود اجماع قوی درباره ساختاری بودن این موانع در نظام بودجهبندی ایران است. همچنین، تحلیلهای فازی نشان داد که همگی این چالشها مهم هستند و طراحان سیستم بودجهای باید با اتخاذ رویکرد سیستمی بر اهمیت همه عوامل تأکید کنند و با کلنگری و نگرش جامع موفقیت سیستم تضمین میشود. از سوی دیگر اصلاحات بودجه باید همراه با اصلاحات اداری صورت گیرد.
#وزارت_تعاون_کار_و_رفاه_اجتماعی
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟