عدالت منطقهای بهعنوان یکی از ابعاد کلیدی عدالت اجتماعی، در سالهای اخیر موردتوجه پژوهشگران و سیاستگذاران قرار گرفته است. این مفهوم به توزیع عادلانه منابع، فرصتها و امکانات توسعه بین مناطق مختلف یک کشور اشاره دارد و هدف آن کاهش نابرابریهای فضایی و ایجاد تعادل در توسعه است. در این راستا، پورسعید (1396) در مقاله خود با عنوان سند چشمانداز بیستساله ایران (۱۴۰۴) نیز بر ضرورت تحقق عدالت منطقهای تأکید کرده و آن را بهعنوان بخشی از راهبرد کلی توسعه پایدار کشور مطرح نموده است.
در این مقاله عدالت منطقهای اشارهای است به روندهای جغرافیایی منصفانه در تقسیم و توزیع فرصتها، پاداشها، منزلتها و ظرفیتها که در فرهنگها و جوامع مختلف، نمودهای متفاوتی مییابد. تعاریف نظری مختلف از عدالت، پژوهشگر را به این نتیجه میرساند که «پایداری» و تعادل اصل راهنمای تحقق عدالت منطقهای در افق چشمانداز ایران 1404 است.
عدالت منطقهای در ایران با چالشهای متعددی روبهرو است. شکاف بین مناطق مرکزی و پیرامونی، شهر و روستا، و حتی درون شهرهای بزرگ (مانند تفاوت شمال و جنوب تهران)، مهاجرت گسترده از مناطق محروم به کلانشهرها به دلیل تمرکز امکانات، تخریب محیطزیست و ناپایداری منابع طبیعی به خاطر توسعه نامتوازن صنعتی و شهری از جمله چالشهایی است که نابرابریهای منطقهای را افزایش داده است. سند چشمانداز ۱۴۰۴ در حوزه جغرافیایی بر توسعهیافتگی جامعه ایرانی متناسب با مقتضیات جغرافیایی تأکید دارد و بند 19 آن آمایش سرزمینی را برای گسترش عدالت اجتماعی و تعادلهای منطقهای توصیه کرده است. برای تحقق عدالت منطقهای و تحقق آمایش سرزمینی باید چهار معیار موردتوجه قرار گیرد:
1- افزایش/ کاهش جمعیت در کشور 2- مدیریت فضا به معنی بهینهسازی الگوی توزیع فعالیتهای انسانی پیرامون گردش کالا، اطلاعات و سرمایه 3- رخدادهای طبیعی، توجه به رخدادهایی همچون زلزله، سیل، طغیان و طوفانهای شن و گردباد 4- حفاظت محیطزیست.
عدالت منطقهای در چارچوب سند چشمانداز ۱۴۰۴، نهتنها یک آرمان اجتماعی، بلکه یک ضرورت راهبردی برای توسعه متوازن کشور محسوب میشود. تحقق این هدف مستلزم اتخاذ سیاستهای یکپارچه و پایدار است که بتواند تعادل بین مناطق را بهبود بخشد و از تشدید نابرابریها جلوگیری کند. پژوهشهای آینده میتوانند به ارزیابی اثربخشی سیاستهای فعلی و ارائه مدلهای جدید برای کاهش نابرابریهای فضایی بپردازند.
#وزارت_تعاون_کار_و_رفاه_اجتماعی
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟