خوانش رابطه ای از نابرابری فضایی کلان شهری: مورد پژوهی فرآیند شهری شدن منطقه کلانشهری پردیس – تهران
کارشناسی ارشد- 1399
پدیدآور: غنی حمیدی مقدم استاد راهنما: بهزاد ملکپور اصل
دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده معماری و شهرسازی
چکیده: نگرش رایج در مطالعات، طرحها و برنامههای فعلی شهری در ایران، شهرها و مناطق، را به صورت بسته و دارای مرزهای اداری- سیاسی مشخص و سیستم اقتصادی مستقل در نظر میگیرد و با مجموعه ای از ویژگیهای جمعیتی و کالبدی هستی شهر را تعریف میکند. مشکل برنامهریزان فعلی، تاکید بر نگاه فروکاستگرایانه نسبت به شهرهاست. این نقطه نظرات که ریشه در نگاه عقلانی و مدرنیستی دارند، شهرها را به عنوان اشیای مادی یکپارچه و در خود در نظر می گیرند. در برابر این نگرش رایج، مفهوم خوانش رابطهای مکان (مبنی بر نگرش رابطهای نسبت به فضا) مطرح می شود. در خوانش رابطهای شهرها، علاوه بر بررسی خصوصیات و ویژگی های مکانی، بر جریانها، ارتباطات و جغرافیاهای چندگانه شهرها و مناطق نیز (از طریق ارتباطات فضایی آنها) پرداخته می شود. در واقع در این رویکرد از طریق آسیب شناسی رابطهای وضع موجود شهر، عوامل و ریشههای درونی و بیرونی به وجودآورنده مشکلات منطقه شهری مورد مطالعه در سطوح و ابعاد چندگانه شناسایی گشته و ارائه راهکارهایی در جهت برطرف سازی و یا کنترل مشکلات ساختاری و ریشهای محدوده مورد نظر ممکن میشود. در این پژوهش پس از تدوین مدل مفهومی رویکرد خوانش رابطهای در مطالعات شهری، 6 معیار و 6 زیر معیار در سه زمینه مفهومی- نظری تاثیرات جهانی شدن و جریانهای جهانی بر ساختار منطقه کلانشهری (برگرفته از زمینه مفهومی جهانشهرها) ، بررسی فرآیند تولید فضای شهری و نحوه تاثیرات و مداخلات دولتی در تولید فضای منطقه کلانشهری (برگرفته از زمینه مفهومی تولید فضا و جغرافیای فرآیندی) ، و بررسی ابعاد چندگانه روابط کلانشهر تهران و منطقه کلانشهری پیرامونی (برگرفته از آموزههای مکتب شهرسازی لس آنجلس)، جهت تحلیل و بررسی در این پژوهش انتخاب گردیدند. در انتها و پس از تحلیل و بررسی جداگانه هریک از این معیارها و زیرمعیارها، در بخش تحلیل رابطهای یکپارچه نتایج به دست آمده از بخشهای جداگانه پژوهش در کنار یکدیگر مورد جمع بندی و نتیجه گیری قرار گرفتند. نتایج تحلیلهای رابطهای یکپارچه به دست آمده از بررسی معیارها و زیرمعیارهای پژوهش را میتوان در دو دسته روابط کلان تاثیرگذار بر ساختار منطقه کلانشهری تهران و روابط و ویژگیهای درونی منطقه کلانشهری تهران جداسازی نمود. تحلیل های مربوط به روابط کلان تاثیرگذار بر ساختار منطقه کلانشهری تهران مواردی همچون وجود مدیریت ناکارآمد دولتی به دلیل رانتیر بودن آن؛ تبدیل زمین و مسکن به کالایی مبادلهای و سوداگری آن در اقتصاد ایران بر اثر غیر مولد بودن اقتصاد؛ انحصاری، غیر مشارکتی و غیر دموکراتیک بودن فضای شهری تولید شده در ایران (و تهران) به علت عدم شکلگیری جامعه مدنی و فقدان سرمایه اجتماعی؛ و رشد نابرابر جمعیت منطقه کلانشهری تهران به علت تمرکز فعالیت های اقتصادی، اجتماعی، اداری، فرهنگی و توزیع ناعادلانه امکانات و تجمع سرمایه در کلانشهر تهران را در برمیگیرد و همچنن از جمله تحلیلهای مرتبط با روابط و ویژگیهای درونی منطقه کلانشهری تهران میتوان به عدم قرارگیری منطقه کلانشهری تهران در زمره کلانشهرهای جهانی ؛ همبستگی عملکردی شدیدی میان کلانشهر تهران و شهرهای پیرامونی منطقه کلانشهری؛ آغاز روند شهریشدن منطقهای در کلانشهر تهران ؛ حرکت منطقه کلانشهری تهران به سوی چندمرکزی شدن؛ و در نهایت تاثیرپذیری آن از موجهای مهاجرتی بیرونی ( ورود به استان) و درونی(از کلانشهر مرکزی به نواحی و شهرهای پیرامونی) اشاره کرد. در انتها نیز بر اساس تحلیلهای رابطهای صورت گرفته از روابط تاثیرگذار بر منطقه کلانشهری تهران و آسیب شناسی آن ، 26 راهبرد در سه مقیاس (کلان (ملی)، منطقه کلانشهری تهران و شهر جدید پردیس) و دو عرصه برنامهریزی (نهادی و فضایی)، جهت برطرف کردن موانع توسعه منطقه پیشنهاد گردیدند.
#وزارت_تعاون_کار_و_رفاه_اجتماعی
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟