تحلیل نابرابری فضایی سکونتگاههای غیر رسمی و رسمی منطقه 2 شهر تهران
کارشناسی ارشد- 1396
پدیدآور: شهرام چرخان استاد راهنما: احمد پوراحمد استاد مشاور: حسین حاتمی نژاد
دانشگاه تهران، دانشکده جغرافیا
چکیده: اسکان غیررسمی امروزه بهعنوان چالش هزاره سوم مطرح میشود و خیل عظیمی از جمعیت شهری فرودست جهان در زاغهها سکونت دارند. این اجتماعات با مشکلات عدیده دست به گریباناند که اهم آن برنامهگریزی و شهروندزدایی نظام برنامهریزی کشورها و نابرابری فضایی در تخصیص منابع و امکانات است. تفاوتی که تحت عنوان گفتمان غیررسمی به این اجتماعات متصف میکنند در راستای برنامه گریزی و نادیده انگاری است که منجر به تشدید نابرابریهای فضایی و اجتماعی میشود. در ایران 11.8 میلیون نفر از جمعیت شهری در سکونتگاه غیررسمی زندگی میکنند این پدیده بعنوان واقعیت شهرهای ایران، نزدیک به 30% جمعیت شهری تهران را به خود اختصاص داده است. هدف اصلی این پژوهش سنجش نابرابری فضایی در منطقه 2 شهر تهران است که با رویکرد انتقادی و اقتصاد سیاسی فضا و استفاده از روشهای تصمیمگیری چند معیاره (MCDM) رتبهبندی محلات با (TOPSIS)، روش تحلیل عاملی با (SPSS)، آمار فضایی در محیط GISو GEODA، به مقایسه تطبیقی نابرابری فضایی محلات رسمی و غیررسمی و تحلیل فضایی نابرابریهای اجتماعی، اقتصادی و رفاهی-کالبدی این محلات پرداخته است. در نتایج به دست آمده با روش تاپسیس برای محدوده مورد مطالعه، محلات اسلامآباد (رتبه 28) و فرحزاد (رتبه 30) نامناسبترین وضعیت را در این منطقه از نظر برخورداری از شاخصهای مورد نظر داشتند. این در حالی است که محله شهرک غرب و محله پونک بهترین رتبهها را کسب کردهاند. همچنین وضعیت محلات مختلف در رابطه با شاخصهای 3 گانه به شکل نقشههای سهگانه ارائه شد. در تحلیل آمار فضایی موران و G* شاخص موران 0.24-، سطح معناداری آن 0.05 و میزان Z برابر 1.9- به دست آمد. بر این اساس با سطح اطمینان 95 % نابرابری محلات منطقه 2 خوشهای نبود و از الگویی پراکنده تبعیت میکند. نتایج پژوهش حاکی از پاره پاره شدن منطقه، ازهم-گسیختگی فضایی و الگوی پراکنده نابرابری فضایی در سطح محلات فقیر و غنی برآمده از تولیدات فضایی فقر و رفاه است. درواقع بورژوازی مستغلات (عامل تشدید کننده اسکان غیررسمی) با همبودی پول، زمان، قدرت و رانت بر فضا غالب شده و موجب شکلگیری فضای نابرابر در کل منطقه و پهنههای همجوار در ساختار فضایی منطقه میشود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟