محاسبه، ارزیابی و تحلیل روند حفاظت اجتماعی و نابرابری درآمدی، در طول برنامههای اول تا پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در ایران
کارشناسی ارشد- 1397
پدیدآور: لیلا واعظ مهدوی استاد راهنما: میرطاهر موسوی استاد مشاور: حسن رفیعی استاد مشاور: مهدی باسخا
دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی
چکیده: مقدمه: عدالت و به طور خاص عدالت اجتماعی، خواستهی تاریخی همهی بشر است و نهضتهای زیادی در طول تاریخ برای تحقق آن ایجاد شده است. بسیاری از انقلابها و تحولات جهانی با انگیزه مبارزه با بیعدالتی، فقر و محرومیت رخ داده است. دولتهایی که در جهت سیاست بازتوزیع عادلانهی منابع و ثروتها و کاهش نابرابریها در جامعه، گام برمیدارند، از سازوکارهای اجتماعی مختلفی از جمله مالیاتگیری، سیاستهای پولی، اصلاحات ارضی و… بهره میگیرند. سیاستهای مربوط به نظام تأمین اجتماعی یکی از مهمترین سیاستهایی است که سیاستگذاران آنها را به عنوان ابزاری در جهت تحقق عدالت اجتماعی و کاهش نابرابریهای اجتماعی و اقتصادی طراحی و تدوین میکنند. شاخص حفاظت اجتماعی معرفی شده توسط بانک توسعه آسیایی، میتواند ابزار معتبری جهت ارزیابی و سنجش چگونگی وضعیت عملکرد دولتها و سیاستهای کلان کشور در خصوص حوزه رفاه و تأمین اجتماعی در اختیار ما قرار دهد. اهداف: ارزیابی کلی سیاستهای مرتبط با حفاظت اجتماعی در ایران ضمن محاسبه شاخص حفاظت اجتماعی در طول برنامههای اول تا پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. روش: مطالعه حاضر از نوع تحقیقات توصیفی- تحلیلی میباشد. همچنین به لحاظ آنکه اهداف پژوهش با استفاده از دادههای موجود مورد بررسی قرار گرفته است، این مطالعه یک پژوهش تحلیل ثانویهای نیز میباشد. روش نمونهگیری از نوع تمام شماری است. جهت بررسی حفاظت اجتماعی، از شاخص حفاظت اجتماعی (SPI) بانک توسعه آسیایی استفاده گردیده است. یافتهها: بر اساس اطلاعات بدست آمده، شاخص حفاظت اجتماعی از عدد 0.078 در سال 1368 به 0.296 در سال 1395 افزایش یافته است. به عبارتی میانگین SPI از 0.090 در برنامه اول توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به 0.216 در برنامه پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی رشد داشته است. میانگین SPI بیمه اجتماعی از 0.066 در برنامه اول به 0.179 در برنامه پنجم، میانگین SPI مساعدت اجتماعی از 0.023 در برنامه اول به 0.031 در برنامه پنجم و میانگین SPI برنامههای بازار کار از 0.0006 در برنامه اول به 0.005 در برنامه پنجم افزایش داشته است. همچنین SPI دامنه(مزایابگیران) از 0.456 در برنامه اول به 0.774 در برنامه پنجم و SPI عمق(مصارف) از 0.209 در برنامه اول به 0.276 در برنامه پنجم ارتقا یافته است. بحث: یافتهها در خصوص شاخصهای مورد بررسی درتحقیق حاضر، نشان میدهند از ابتدای شروع برنامههای توسعه کشور، شاخص نابرابری درآمدی، یعنی ضریب جینی و سهم دهکهای درآمدی روندی رو به کاهش طی نموده و جامعه به سمت برابری نسبی درآمدی میل نموده است. همچنین نتیجه میگیریم که در طول برنامههای اول تا پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور، روند رشد SPI و همه اجزای آن، روندی رو به بالا و افزایشی بوده است. از سویی تغییرات SPIکل بیشتر تابعی از تغییرات SPI بیمههای اجتماعی میباشد و در طی این سالها، سیاستهای عمومی و کلان حوزه حفاظت اجتماعی بر ارتقای بیمه اجتماعی، تکیه داشته است. از سویی دیگر، تغییرات و میزان رشد کم SPI برنامههای بازار کار، بیانگر عدم برنامهریزی و سرمایهگذاری دولتها در این حیطه میباشد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟