نابرابری فرصت در دسترسی به آموزش در ایران
دکتری تخصصی (PhD)- 1396
پدیدآور: علیرضا محمدی استاد راهنما: اسمعیل ابونوری ستاد مشاور: علیرضا عرفانی
دانشگاه سمنان، پردیس علوم انسانی – دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری
چکیده: امروزه نابرابری از دغدغههای اصلی برنامههای توسعه است. بخشی از نابرابریهای امروز، حاصل نابرابری توزیع فرصتها در گذشته بوده و چنانچه به دنبال کاهش نابرابری در آینده باشیم ناگزیر باید امروز در توزیع منصفانهتر فرصتها بکوشیم. همگانی کردن آموزش یکی از راهکارهای اصلی کاهش فقر و افزایش رفاه در جامعه است. با کاهش نابرابری فرصت در آموزش میتوان علاوه بر بهبود توزیع آموزش، ابعاد دیگری مانند رفاه، درآمد، مشارکت عمومی، بهداشت و … را بهبود بخشید. اگر دسترسی کودکان به آموزش منوط به شرایطی همچون نژاد، مذهب، جنسیت، محل تولد یا ویژگیهای والدین باشد، آنگاه نابرابری در دسترسی ناشی از شرایطی است که در کنترل کودک نبوده است. کاهش نابرابری ناشی از شرایط یا همان نابرابری فرصت و اعمال سیاستهای مناسب برای تحقق این امر، ازجمله اهداف اصلی برنامه توسعه کشورها است (باید باشد). در این مطالعه با مدل لوجیت، احتمال دسترسی به موقع کودکان به آموزش با استفاده از ریزدادههای بودجه خانوار در سالهای 1383 و 1392 اندازهگیری شده و عوامل موثر بر احتمال دسترسی به موقع کودکان به آموزش مشخص شده است. با این کار امکان محاسبه نابرابری فرصت و شاخص فرصت انسانی فراهم شد. یافتهها نشان میدهند سکونت در مناطق شهری، میزان تحصیلات سرپرست خانوار، میزان درآمد خانوار و مالکیت مسکن با احتمال حضور به موقع کودک در پایه متناسب رابطه مستقیم و افزایش تعداد کودکان زیر 15 سال در خانواده با احتمال حضور به موقع کودک در پایه متناسب رابطه عکس دارند. حضور کودک در استان مشخص میتواند در پیشبینی احتمال حضور به موقع وی در پایه متناسب موثر باشد؛ اما جنسیت کودک یا نسبت کودک با سرپرست خانوار اثر معناداری بر احتمال دسترسی به موقع وی به آموزش ندارند. بر اساس یافتهها نابرابری فرصت در دسترسی به آموزش ابتدایی طی دهه مورد بررسی کاهش یافته و شاخص فرصت انسانی افزایش یافته است. منشا این بهبود، بیش از آن که توزیع منصفانهتر فرصتها باشد حاصل افزایش میانگین دسترسی به آموزش در کشور بوده است. در ادامه از شاخص فرصت انسانی به عنوان ابزاری برای اندازهگیری اثر سیاستهای مداخلهای در راستای همگانی کردن آموزش و کاهش نابرابری فرصت استفاده شده است. مقایسه احتمال دسترسی به موقع به آموزش و شاخص فرصت انسانی، قبل و بعد از انجام سناریوهای سیاستی دلالت بر آن دارند که با کاهش نرخ فقر و کاهش شدت فقر در کشور، احتمال دسترسی بهموقع به آموزش افزایش یافته و توزیع فرصتهای آموزشی منصفانهتر شده است. طبقهبندی JEL: D63, I24, I28,O15, O38
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟