تحلیل تطبیقی نابرابریهای منطقهای کالبدی آذربایجان (استانهای آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و اردبیل)
کارشناسی ارشد- 1396
پدیدآور: مهدی باقرزاده استاد راهنما: قادر احمدی
دانشگاه ارومیه، دانشکده معماری، شهرسازی و هنر
چکیده: از مهم ترین مشکلات بسیاری از کشورها در مسیر توسعه، بروز نابرابری های منطقه ای است. در کشور ما ایران نیز، به عنوان یکی از کشورهای در حال توسعه، توسعه متوازن بین مناطق و استان های کشور به عنوان یک آرمان بوده و یکی از دغدغه های اصلی دولت مردان و برنامه ریزان، کاهش نابرابری های منطقه ای از طریق برنامه های توسعه بوده است، چنان چه برقراری تعادل میان مناطق مختلف کشور و کاهش نابرابری همواره مورد تأکید اسناد فرادست کشور از جمله قانون اساسی، سند چشم انداز، سیاست های کلی آمایش سرزمین و برنامه های توسعه کشور بوده است. در این راستا هدف از پژوهش مورد نظر شناسایی وضعیت و تحلیل نابرابری منطقه ای بین استان های آذربایجان شرقی، غربی و اردبیل می باشد. با در نظر گیری رویکرد توسعه پایدار، شاخص های سنجش نابرابری منطقه ای در سه بخش سرمایه انسانی (اجتماعی – فرهنگی، بهداشت – درمان و کالبدی – زیر بنایی)، سرمایه طبیعی (فعالیت انسانی در محیط و اراضی سبز و جنگلی) و سرمایه اقتصادی (پتانسیل های اقتصادی و ساختار اشتغال) استخراج گردیدند. در این پژوهش، ابتدا از روش تحلیل عاملی جهت سنجش نابرابری های منطقه ای و تعیین امتیاز نهایی توسعه یافتگی، از روش تحلیل خوشه ای برای سطح بندی توسعه یافتگی مناطق، جهت اندازه گیری نابرابری فضایی از روش ضریب اختلاف ویلیامسون، همچنین برای شناسایی و ایجاد تمایز فعالیت های پایه ای و غیر پایه ای شهرستان ها که در آنها از مزیت نسبی برخوردار است از روش ضریب مکانی (LQ) و جهت آزمون فرضیه از روش رگرسیون خطی استفاده شده است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می دهد که استان آذربایجان شرقی از منظر سرمایه های انسانی و اقتصادی از وضعیت مطلوب تری نسبت به دو استان دیگر دارد، از منظر سرمایه طبیعی نیز استان آذربایجان غربی در وضعیت بهتری نسبت به سایر استان ها قرار گرفته است، استان اردبیل نیز در هر یک از بخش ها، در اولویت دوم جای گرفت. از منظر تلفیق شاخص های توسعه نیز استان آذربایجان شرقی توسعه یافته تر از دو استان دیگر قرار دارد. همچنین نتایج حاصل از ضریب اختلاف نشان می دهد، بیشترین میزان نابرابری، بین شاخص های سرمایه اقتصادی و کمترین میزان نابرابری بین شاخص های سرمایه طبیعی مشاهده می شود. در نهایت می توان اذعان نمود شهرستان هایی که اقتصاد آن ها مبتنی بر صنعت و خدمات می باشد توسعه یافته تر از شهرستان هایی است که اقتصاد آن ها مبتنی بر کشاورزی است.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟