نابرابری‌های فضایی در دسترسی به خدمات درمانی

بررسی و ارزیابی نابرابری‌های فضایی در دسترسی به خدمات درمانی مناطق پنجگانه شهر زاهدان با استفاده از GIS

کارشناسی ارشد- 1399

پدیدآور: محبوبه اسدی شیخی استاد راهنما: حسین یغفوری

دانشگاه سیستان و بلوچستان، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی

چکیده: یکی از کاربری‌ها و خدمات مهم در سطح شهرها، کاربری درمانی بوده که سطوح قابل توجهی از فضای شهری را به خود اختصاص داده و می توان گفت تمامی شهروندان با آن سروکار دارند. عدم دسترسی به اینگونه خدمات می‌تواند سلامت شهروندان را به مخاطره بیندازد؛ لذا گسترش خدمات درمانی و فراهم آوردن امکانات لازم در سطح شهر یکی از مهم‌ترین وظایف برنامه ریزان شهری است. در این میان شهر زاهدان به عنوان مرکز استان سیستان و بلوچستان همانند دیگر شهرهای کشور درتامین و دسترسی مطلوب به خدمات شهری خصوصا خدمات درمانی با مشکلات جدی مواجه است که به عنوان مثال میتوان به متمرکز شدن اغلب مراکز درمانی در بخشهای پرترافیک و مرکزی شهر و کمبود آن در سایر نقاط، همجواری باکاربریهای ناسازگار که باعث برهم زدن آرامش بیماران گردیده، عدم تعادل در تخصیص تخت بیمارستانی به نسبت جمعیت و همچنین کمبود تعداد و ظرفیت این مراکز اشاره کرد. ازین رو هدف از پژوهش حاضر ارزیابی نابرابری‌های فضایی در دسترسی به خدمات درمانی مناطق پنجگانه شهر زاهدان با استفاده از GIS می‌باشد. روش انجام تحقیق توصیفی-تحلیلی است. به منظور طبقه‌بندی و تجزیه و تحلیل اطلاعات از مدل‌های AHP، میانگین نزدیک‌ترین همسایه، شاخص Moran’s I و مدل تحلیل شبکه استفاده و جهت انجام این عملیات از نرم افزارهای ARC/GIS ، Expert choice بهره گرفته شده است. نتایج حاصل از تحقیق بیانگر آن است که مراکز درمانی شهر زاهدان از نظرسرانه استاندارد دارای کمبودی معادل 23/0 متر مربع برای هر نفر می باشد. همچنین به لحاظ شعاع دسترسی نیز با لحاظ نمودن مسافت های زمانی استاندارد، بخشی از جمعیت شهر نمی توانند از خدمات درمانی استفاده کنند. در نهایت با تلفیق لایه‌های مختلف کاربری‌های تأثیرگذار، نقشه نهایی فضاهای بهینه جهت احداث مراکزدرمانی تهیه و مراکز درمانی موجود بر روی نقشه قرار گرفته و نسبت به پهنه بندی انجام شده مورد سنجش قرار داده شد. نتایج حاصل از این بخش نشان داد که اغلب مراکز موجود در تطابق با استانداردهای لازم در مکان مناسب استقرار پیدا کرده اند. بنابراین با توجه به یافته ها؛ مراکز درمانی که از نظر توزیع فضایی از پراکنش تصادفی تبعیت می کنند و در شعاع دسترسی، وضعیت مطلوب و بهینه ای ندارند؛ استفاده بهتر و بیشتر از قابلیت های نرم افزار GIS و تحلیل شبکه دربرنامه ریزی مکانی مراکز خدمات درمانی و بکارگیری آن دربخش اورژانس (جهت تعیین بهترین مسیر) از مهمترین پیشنهادات پژوهش حاضر است.

#وزارت_تعاون_کار_و_رفاه_اجتماعی

#در_مسیر_عدالت