گزارش «پایش فقر در سال ۱۳۹۹» که توسط معاونت رفاه اجتماعی وزارت تعاون با همکاری مرکز پژوهشهای مجلس تهیه شده، به بررسی دقیق وضعیت فقر، خط فقر و شاخصهای کلان اقتصادی اثرگذار بر معیشت خانوار ایرانی میپردازد. این گزارش نشان میدهد که خط فقر در سال ۱۳۹۹ نسبت به سال ۱۳۹۸ حدود ۳۸٪ افزایش یافته و بهطور متوسط برای هر فرد ۱ میلیون و ۲۵۴ هزار تومان برآورد شده است؛ این رقم برای خانوار سهنفره حدود ۲ میلیون و ۷۵۸ هزار تومان و برای خانوار چهارنفره ۳ میلیون و ۳۸۵ هزار تومان بوده است. همچنین نرخ فقر که در سال ۱۳۹۶ حدود ۲۲٪ بود، در سال ۱۳۹۸ به ۳۲٪ رسید که معادل ۲۶.۵ میلیون نفر جمعیت زیر خط فقر است. عامل اصلی این افزایش فقر، ترکیب تورم بالا، رشد اقتصادی منفی و افت شدید اشتغال، بهویژه در بخش خدمات، عنوان شده است.
بخش اول گزارش به تحولات کلان اقتصادی میپردازد و سه محور اصلی را بررسی میکند: تورم، رشد اقتصادی و وضعیت اشتغال. تورم در سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ به ترتیب ۴۷.۵٪، ۲۲٪ و ۴۹٪ (نقطهبهنقطه) بوده که فشار سنگینی بر هزینه زندگی خانوارها وارد کرده است. تورم مواد خوراکی در سال ۱۳۹۹ به اوج خود رسیده و حتی در برخی ماهها به بیش از ۶۷٪ رسیده است. در این شرایط، خانوارهای کمدرآمد که بخش بزرگی از هزینهشان صرف خوراک میشود، آسیب بیشتری دیدهاند. در مقابل، خانوارهای پردرآمد که سهم قابلتوجهی از درآمدشان از داراییهاست، توانستهاند تا حدی اثرات تورم را خنثی کنند، زیرا افزایش ارزش داراییها با تورم همگام بوده است.
رشد اقتصادی ایران در دهه ۱۳۹۰ عمدتاً نزولی بوده و از سال ۱۳۹۷ تحت تأثیر تحریمها و کاهش صادرات نفتی منفی شده است. در سال ۱۳۹۹ با شوک کرونا، تولید ناخالص داخلی ۱.۲- درصد شد و بخش خدمات با سهم ۵۰٪ از اشتغال کشور بیشترین افت را تجربه کرد (۳.۳- درصد). زیرگروه خدمات اجتماعی، شخصی و خانگی، که شامل مشاغل غیررسمی و خوداشتغالی مانند آرایشگاه، خشکشویی و فعالیتهای تفریحی است، با کاهش ۹.۶۲- درصدی مواجه شد که ضربه شدیدی به دهکهای پایین وارد کرد.
وضعیت اشتغال نیز تصویر نگرانکنندهای دارد. در بهار ۱۳۹۹ حدود ۱.۵ میلیون شغل از بین رفت که بیشترشان در بخش غیررسمی و متعلق به دهکهای پایین درآمدی بود. حتی تا پایان سال، بخش خدمات نتوانست کاهش اشتغال را جبران کند. بسیاری از شاغلان رسمی از حمایتهای کرونایی برخوردار شدند، اما بخش عمده نیروی کار غیررسمی بیپشتوانه ماند. این مسئله باعث شد کرونا برای اقشار کمدرآمد ضربهزنندهتر از اقشار پردرآمد باشد.
بخش دوم گزارش به بررسی مستقیم فقر میپردازد. خط فقر سرانه در سال ۱۳۹۹ نسبت به سال قبل افزایش ۳۸ درصدی داشته است. در استانها، خط فقر برای خانوار سهنفره شهری و روستایی متفاوت است و شهرهای بزرگ معمولاً خط فقر بالاتری دارند. دادههای تراکنش شبکه شاپرک و پایگاه رفاه ایرانیان نشان میدهد که سهم هزینه خوراک از کل هزینه خانوار، که شاخصی از سطح رفاه است، از ۲۲.۱٪ در سال ۱۳۹۸ به ۲۳.۴٪ در سال ۱۳۹۹ افزایش یافته که نشانه افت رفاه است. همچنین استانها و شهرستانهای محروم بر اساس شاخص ترکیبی رتبهبندی شدهاند تا تصویر روشنی از جغرافیای فقر ارائه شود.
#وزارت_تعاون_کار_و_رفاه_اجتماعی
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟